Flateau in het Parool

Details

'Die getto's zien er toch prima uit?'

door LIEDEWIJ LOORBACH

AMSTERDAM - Over immigratie kunnen het oude Amsterdam en New Amsterdam wel wat van elkaar leren. Daarom is John Flateau, professor aan een universiteit in New York, in Slotervaart. "Jullie hebben een hoge standaard voor getto's."

Vanmiddag, op Thanksgiving, debatteerde de Afro-Amerikaan Flateau met onder anderen Paul Scheffer over integratie. Saai zou het niet worden, want Flateau is groots in volume, stemgeluid, enthousiasme. En Plateau heeft een heleboel te zeggen. Hij is hoogleraar Public Administration and Public Policy, was tien jaar lang staflid onder burgemeester David Dinkins van New York en groeide op in Brooklyn.
Tijdens een interview zegt Flateau meteen al dat een buurt als Brooklyn niet te vergelijken is met stadsdeel Slotervaart. In Brooklyn, een stadsdeel van New York City, wonen 3,5 miljoen mensen.
Maar de populatie is op beide plekken heel divers. "We hebben allemaal te maken met globalisatie. Hey, de Nederlanders waren de uitvinders van globalisatie met de VOC." En voor zowel Nederland als Amerika geldt volgens Flateau: immigratie is de motor waarop het land draait.

In de afgelopen dagen heeft Flateau Slotervaart verkend, de binnenstad bekeken en met heel veel mensen gepraat. "Nederlanders maken het probleem met Marokkanen tot een religieus probleem. Onzin! Er zijn zo''n anderhalf miljard moslims op de wereld. Daar hebben jullie ook geen problemen mee. Het echte probleem is immigratie en integratie."
Flateau komt uit een nest van actievoerders, was actief in de Amerikaanse burgerrechtenbeweging en schreef boeken met titels als The Prison Industrial Complex: Race, Crime & Justice in New York en Black Brooklyn: The Polities of Ethnicity, Class and Gender.

Flateau begrijpt er niets van dat Nederlanders totaal onbekend zijn met hun grondwet. De Amerikaanse constitution, dat is de identiteit van Amerikanen. Dat zijn de waarden die gedeeld worden, en waar alle immigranten trots op zijn om deel van uit te maken. "Juist als deel van de minderheid is die grondwet heel belangrijk. Ook de minderheden hebben recht op vrijheid van meningsuiting, hebben het recht om te stemmen."
Want waarom voelen immigranten in Amerika zich zo snel Amerikaan, met wortels uit het land van herkomst? Terwijl dat hier juist zo moeizaam lijkt te gaan? Nederlanders noemen kinderen van bijvoorbeeld Marokkaanse immigranten tweede generatie Marokkanen, hun kinderen weer derde generatie, etc. Terwijl de Amerikanen de kinderen van immigranten die geboren zijn in de Verenigde Staten, eerste generatie Amerikanen noemen. En hun kinderen tweede generatie Amerikanen. En dat is iets om trots op te zijn, betoogt Flateau.

"Nederlanders moeten duidelijk voor ogen krijgen wat jullie bindt, wat jullie nationaliteit inhoudt." En rap ook, want de wereld verandert snel, waarschuwt Flateau. "Jullie klok loopt achter en voor je het weet ben je te langzaam en rollen de veranderingen over je heen." Even daarvoor nog relativerend: "Nederlanders moeten het probleem ook niet zo opblazen. Er zijn hier altijd immigranten geweest, ook nu zullen ze hun weg wel vinden. En die zogenaamde getto''s hier, die zien er toch prima uit?"

Het Parool, 22 november 2007
foto: Paul LeClerq

Frenk is een tekstschrijver

Details

Frenk is een tekstschrijver

door Frenk der Nederlanden

Ping pong, zei de computer, nieuwe mail. Ik klikte het bericht open en wat ik toen las, deed mijn hart sneller kloppen. Ene Jan-Paul van Spaendonck, muzikant van beroep, was bezig met een liedjes-cd over Nieuw-West en nu vroeg hij nederig of hij daarvoor mijn teksten mocht gebruiken. "Ik stel me een soort Tom Waits-achtig, sleazy, jazzy nummer voor, waarin fragmenten uit jouw stukken worden gedeclameerd: ''Geuzenveld is Geuzenveld niet meer''. Vanzelfsprekend word je als tekstschrijver op de hoes vermeld."

Kijk, daar zat ik nou al jaren op te wachten. Mijn carrière in de popmuziek mocht dan na één armzalige repetitie aan zijn einde zijn gekomen, dit was de kans alsnog geschiedenis te schrijven. Ik schreef Van Spaendonck terug dat ik me zeer vereerd voelde en even later zat ik in zijn bovenhuis in Zuid aan tafel. De piano en de gitaar stonden al klaar.

Van Spaendonck bleek een rasartiest te zijn, die net zo makkelijk Napolitaanse liederen als opera zingt en ondertussen ook nog geregeld met zijn eigen, Nederlandstalige liedjes op het podium staat. Een beetje gespleten, maar wat wil je ook, met zo'n jeugd. "Mijn vader was pianist bij de Nederlandse Opera Stichting. Hij kwam uit Brabant, mijn moeder uit een streng Delfts milieu. Dat gaf natuurlijk conflicten - twee geloven op één kussen, daar slaapt de duivel tussen. In mijn hoofd ben ik voor de ene helft protestant, voor de andere helft katholiek. Ik heb het Bourgondische van mijn vader en het schuldgevoel van mijn moeder dat het allemaal niet mag."

Op zijn achtste kreeg Van Spaendonck she loves you van The Beatles cadeau en toen hij drie jaar later zijn eerste gitaar ontving, speelde hij al gauw in popbandjes met illustere namen als The Bagism Blues Band, The Instrumental Tuesday Band en Lotos. Na het gymnasium ging hij naar het conservatorium in Utrecht en sindsdien verdient hij zijn brood als zanger en instrumentalist.

Maar het liefst van alles staat hij als troubadour op de planken. "Het moet nog groeien, ik heb niet eens een eigen impressario. Maar in de muziek weet je nooit wat er op je afkomt. Over tien jaar ben ik zestig en dan hoop ik dat ik een vaste plek heb gekregen als een van de grote barden van Nederland. Mijn muziek is een mengsel: pop, folk, jazz, rock en klassiek. Noem het maar Amsterdam-Zuid-pop."

En dat voor een kind van de Tuinsteden. Van Spaendonck: "Ik ben geboren in de Rijnstraat, maar opgegroeid in Geuzenveld en Slotermeer. Een geweldige jeugd, met aller erop en eraan. We speelden altijd langs de spoordijk, één grote wildernis. Kampvuren, feesten, hutten bouwen: het Verre Westen. De stad was mijlenver weg. Als je tramlijn 13 nam, kwam je in een andere wereld terecht. Maar alles wat leuk was, de charme van een buitenwijk in opkomst, is nu verdwenen, op een paar lappen grond en de Sloterplas na. Toen mijn kinderen groter werden, heb ik wel eens de aanvechting gehad om terug te gaan, maar ik woon al twintig jaar in Zuid."

Vier jaar geleden kreeg hij het boekje Een buurt van goede bedoelingen in handen en dat leverde voldoende inspiratie op voor een folkopera over Nieuw-West. "Ik had voor de lol een liedje gemaakt over vroeger en toen de tuinsteden hun vijftigjarig jubileum vierden, viel alles op zijn plaats. De opera was een groot succes. Het was zo''n moment dat alle sterren goed stonden.

Daarna was hij wel klaar met Nieuw-West, maar toen stadsdeel Slotervaart vroeg of hij bij wijze van kerstgeschenk voor het personeel nog een cd kon maken, aarzelde hij geen moment. Twaalf liedjes heeft hij inmiddels geschreven. "Een country-noir over het monster van de Sloterplas, de Nessie van West. De Far West Blues over de naargeestige aspecten van de tuinsteden, maar wel met een happy end: de hoofdpersoon wordt smoorverliefd op de Marokkaanse cassière bij de Lidl. En verder nog wat jeugdherinneringen."

En mijn tekst dus. Ik was nu wel erg benieuwd hoe die zou klinken. Van Spaendonck kroop achter de piano en zette een slepende blues in. Het ging over het leven in Geuzenveld en hangjongeren in de Aker. Van Spaendonck legde heel zijn ziel erin, en ik was ontroerd. Ik gaf hem de vrije hand en wenste hem veel succes. Na de zomer ligt de cd in de winkel. Tegen die tijd hoort u weer van mij.

het Parool, 23 juni 2006

Probleemwijk Slotervaart

Details

Over wonen in 'probleemwijk' Slotervaart

''In vijftig jaar kan veel gebeuren''

door Shirley Brandeis

Slotervaart - De media schilderen Slotervaart af als een wijk met problemen. Als een schotelcity waar relschoppers de dienst uitmaken. Soms zelfs als een no-go area. Dat de meeste bewoners daar meer genuanceerd over denken, toont sociologiestudent Thomas Spauwen aan in zijn bachelorscriptie. Stichting de Driehoek goot het in boekvorm.

Hij is onder de indruk. Eerst wordt van zijn scriptie een boek gemaakt en nu wordt hij daarom ook nog eens geïnterviewd voor de krant. Nee, dat was niet het streven toen hij aan zijn onderzoek begon. Een onderzoek naar een probleemwijk was de opdracht. Spauwen koos voor Slotervaart. Zijn interesse in de invloed van de media - hij studeerde hiervoor een jaar Media & Cultuur - bracht hem al snel op Slotervaart. Overtoomse Veld in het bijzonder. "Deze buurt krijgt veel negatieve media-aandacht. Hoe kijken de mensen die er nu wonen daartegen aan? Dat wilde ik weten. En ook: hoe kan het imago verbeteren?" In studietaal omschrijft hij het als volgt: ''... in hoeverre is er binnen Slotervaart sprake van wijkspecifieke identiteit en zijn er gevoelens van gemeenschap?''

Rellen
Gesprekken, veel en lange gesoprekken voerde hij. Met bewoners uit de wijk, jong en oud, en met medewerkers van organisaties. Onder andere met Jan (67), die er geen fiducie in heeft om zich aan te passen aan de gewoontes van de allochtonen. Met Bouchra (42), die denkt dat door de stedelijke vernieuwing er weer meer Nederlanders komen wonen waardoord e sfeer beter zal worden. Met Deniz (17), die baalt dat de kranten over haar buurt alleen maar schrijven als er een schietpartij is. En Thea (82), die de rellen van 1998 op het Allebéplein niet als een reden ziet om de buurt minder te vinden. Immers: Op de Dam waren er ook rellen tijdens de kroning van Beatrix.

Zoveel meer
Het boek leest als een scriptie - doel en aanpak worden duidelijk uitgelegd en bronnen rijkelijk vermeld - en wie door termen als ''imagined communities'' en ''symbolisch interactionisme'' niet wordt afgeschrikt, kan een aardig kijkje krijgen in de keukens van de mensen in dat - vermeende - rampgebied. De reacties van de geïnterviewden op de vragen van Spauwen zijn letterlijk geciteerd, wat lekker leest. En het maakt ook duidelijk dat de media inderdaad overdrijven als het gaat om Overtoomse Veld. Na een incident in de wijk trok een cameraploeg de wijk in. Het stukje film waarin een jongen tegen de camera sloeg, werd vele malen op tv uitgezonden en hielp bij het beeld van (jongeren in) Slotervaart. Of het daar wel goed gaat, vraagt menig familielid aan bewoners. "Ik wilde hier gewoon blijven, ik ben Slotervaarter," zegt Hanane (41) dan. Jammer vindt ze het dat de media gewoon doorgaan met het instandhouden van dat slechte imago. Deniz begrijpt het wel dat iemand in Brabant daardoor denkt: "Oeh Slotervaart, daar moet ik niet naartoe." Spauwen legt uit: "Nieuws moet vandaag de dag voor steeds meer mensen begrijpelijk worden gemaakt. De media hebben daarom de neiging om nieuws te vertellen volgens vaste patronen, alsof het gaat om verhalen met hoofdrolspelers. Het mediaverhaal rondom Sliotervaart staat in Nederland vooral bekend om de criminele jongeren. Zij spelen de hoofdrollen. Maar Slotervaart is zoveel meer dan alleen dat. Daarom is het ook frustrerend voor bewoners, voor zowel jongeren als ouderen, dat buitenstaanders keer op keer alleen die negatieve zaken te zien krijgen.

Typisch Slotervaart
"Bewoners erkennen aan de ene kant de problemen die er zijn," vertelt Spauwen. "Maar aan de andere kant benadrukken ze dat dit geen probleemwijk is." Over de rol van de media in dit stigma: "Als de media zich op zulke momenten wat meer weten te beheersen, zal de Nederlandse samenleving er in zijn geheel bij gebaat zijn. Mensen - ongeacht of ze binnen of buiten Slotervaart wonen - verliezen met zulke probleemgeoriënteerde journalistiek steeds meer het vertrouwen in de overheid en in elkaar. Natuurlijk moet niets verzwegen worden, maar binnen de huidige media-aanpak wordt iedereen op een directe en indringende manier op de hoogte gesteld van maatschappelijke problematiek. Dat maakt een samenleving niet stabieler maar fragieler."

Landmark
Om de beeldvorming over Slotervaart in de toekomst te kunnen verbeteren, zijn herkenbare symbolen nodig, denkt Spauwen. "Deze zouden de centrale plaats In het mediaverhaal Slotervaart kunnen overnemen van de criminaliteit." In zijn onderzoek merkt hij op dat er niet iets is dat typisch Slotervaart kan worden genoemd. "Als onderzoeker wilde ik de lokale betekenis van Slotervaart onderzoeken. Ik vroeg aan bewoners: stel dat je een ansichtkaart zou kunnen maken met ''Groeten uit Slotervaart'', wat staat er dan op de voorkant? De meeste mensen noemden het groen in of het multiculturele van de wijk, maar dat zijn abstracte symbolen die niet op een fysiek aanwijsbaar punt samenkomen." En dat terwijl die zogenoemde symbolen zo belangrijk zijn voor hel imago van de wijk, weet hij. Daarnaast kan een ''landmark'' of ritueel bijdragen aan gemeenschapsvorming.
Spauwen: "Als je kijkt naar andere wijken die vroeger eenzelfde problematiek hadden, dan weet je dat daar heel wat jaren overheen gaan. Om dat te bespoedigen zou een ''landmark'', een fysieke plek waar bewoners trots op kunnen zijn, kunnen helpen.

Vanzelfsprekendheid
Hij hoopt dat betrokkenen zijn boek zullen lezen. Leden van de gemeente- en stadsdeelraden, wethouders, mensen van de wooncorporaties. Ook bewoners raadt hij aan het te lezen. "Het laat zien hoeveel diepte er kan zitten achter hele alledaagse zaken." Zijn visie, als beginneling, als buitenstaander (in Limburg geboren en getogen) en als socioloog kan verfrissend zijn. "Mensen vinden veel dingen vanzelfsprekend. Als socioloog leer je anders kijken en ga je nadenken over die vanzelfsprekendheid."

Westerpost 19 november 2008

Lopen op de Sloterplas

Details

Lopen op de Sloterplas

door Shirley Brandeis

Nieuw-West - Hoe was het tijdens die ontzettende koude winter op de bevroren Sloterplas. Hoe koud was het, hoe ging het met de watervogels, hoe vermaakten bewoners zich? Veel foto''s zijn er niet van, en deze bijzondere gebeurtenis vond ook alweer bijna vijftig jaar geleden plaats, dus de herinneringen zijn al vaag. Toch is er nu een boek over.

Schrijver en Sloterplaskenner Louis Firet (bekend van zijn boek 'Leven rond de Sloterplas') beet zich jarenlang vast in het onderwerp en verzamelde alles wat er nog bestaat en bekend is van deze bijzondere winter. En schreef er een piepklein boekje over: Siberië in Amsterdam Nieuw-West. Vorige week dinsdag werd het eerste exemplaar tijdens de raadsvergadering in Osdorp door Fred Martin overhandigd aan Meeuwis Vermaak, het oudste raadslid aldaar. Daarna was er ook voor alle andere raads- en commissieleden een exemplaar.

Fred Martin stond garant voor de opmaak en is ook uitgever (Stichting de Driehoek) van het handformaat-boekje van 10 bij 18 centimeter en tweeënvijftig pagina''s dik. Martin: "Zelfs de prijs is klein: zes euro vijftig. Een prima kerstcadeautje!" Actueel is het boekje overigens wel. Binnenkort zal ook een film over de Elfstedentocht tijdens die barre winter in première gaan. Of het boekje ook volledig is, dat durft samensteller en schrijver Firet niet te beweren. "Ik ben nog steeds geïnteresseerd in nieuw materiaal. Ook filmmateriaal, waarvan we nu een kort stukje super-8 hebben. Maar er is vast meer!"

Het boekje vol foto''s en verhalen over die winter dat men op de Sloterplas kon lopen, is te koop bij Meck en Holt (Johan Huizingalaan 185 en Tussen Meer 48) en Omta (Bos en Lommerweg 227) of via www.stichtingdriehoek.nl.

Westerpost, 9 december 2009

Pagina 5 van 5